Soms is het allemaal teveel

“Ik ben Aly Jansen en ik woon al twintig jaar naast echtpaar Nooteboom*). We hebben al jaren fijn contact met elkaar. Meneer Nooteboom is nu 79 jaar en heeft sinds vijf jaar de diagnose Alzheimer. Dat was schokkend voor de buurvrouw en ik heb respect voor de manier waarop ik haar in al die achterliggende jaren voor haar man heb zien zorgen. Vol zorg, met aandacht en met een oneindig geduld.

Mijn buurvrouw is zo’n type die de zorg niet snel uit handen geeft. Dat begrijp ik van haar ook wel. Maar ik was wel blij dat ze vorig jaar toch uiteindelijk de stap heeft gezet om haar man drie dagen per week naar de dagopvang te laten gaan. Dat gaf haarzelf veel meer lucht om thuis ook andere zaken te doen, zoals haar huishouden en hobby’s. En dat is nu juist zo heftig met die coronacrisis… Nu ligt opeens alles weer stil en is alles terug bij af. De buurman was opeens weer alle dagen thuis. En die loopt dus de hele dag achter de buurvrouw aan. Als de buitendeur open staat, hoor ik hem. Hij roept de hele dag naar haar: “Waar ben je? Wat ben je aan het doen?” Hondsvermoeiend! Mijn buurvrouw wil niet dat hun kinderen bij hen over de vloer komen, omdat ze bang is dat haar man en zijzelf besmet raken. Wat ze nodig hebben aan boodschappen geeft ze via de telefoon aan hun dochter door en die zet de doos dan bij hun voordeur neer. Er komt niemand bij hen binnen. En ik heb nu steeds het vermoeden dat het niet goed gaat achter hun voordeur. Ik hoor de buurvrouw soms schreeuwen tegen haar man, volgens mij uit onmacht. En soms hoor ik haar huilen. De huizen hier zijn nogal gehorig, vandaar. Ik heb haar een keer gebeld, maar ze zei dat het allemaal wel goed ging. Dat ik me geen zorgen over haar moest maken. Tja, zo is mijn buurvrouw. En toch hou ik er geen fijn gevoel aan over… Maar ik kan zo weinig…”

Mantelzorger tijdens coronacrisis

Nu de corona crisis langer duurt en we allemaal noodgedwongen veel thuis moeten blijven, kan daarmee ook de onderlinge spanning tussen gezinsleden achter de voordeur toenemen. De stress en de onzekerheid (ook met betrekking tot het coronavirus) raakt ons allemaal en maakt ons extra mentaal belast. Voor mantelzorgers die met hun zorgbehoevende naaste door de coronacrisis 24/7 samen zijn, is het juist nu vaak erg zwaar. Door het wegvallen van bijvoorbeeld dagbesteding zijn er voor veel mantelzorgers geen ‘pauzemomenten’ meer in de zorg. Daardoor kan de spanning bij de mantelzorger oplopen. U schiet sneller uit uw slof, hetzij met woorden (verbaal) dan wel in de vorm van fysiek geweld. De stressontlading die u normaal gesproken in uw hobby of in sociale contacten vindt, ontlaadt zich nu via een overreactie bij uw zorgbehoevende naaste. En andersom kan ook! Dat uw zorgbehoevende naaste, door alle ervaren stress in deze tijd en het teveel aan prikkels, juist u als mantelzorger te lijf gaat. Dit is een vorm van huiselijk geweld.

Advies en hulp

Wat kunt u doen als u als mantelzorger of als zorgbehoevende te maken hebt met huiselijk geweld? Blijf er niet mee rond lopen en praat er met iemand over. Zoek hulp bij iemand in uw omgeving of bij instanties die u in deze situatie verder kunnen helpen. Geweld in relaties brengt altijd schade. Het geweld laat zien dat of u als mantelzorger of uw zorgbehoevende naaste in deze tijd stress en onmacht ervaren. Dat is niets om u voor te schamen. Dat verdient zorg en hulp van anderen.

Bent u familie of buren en heeft u het vermoeden dat een oudere in uw omgeving wordt mishandeld? Hier een aantal tips om het gesprek aan te gaan met iemand om wie u zich zorgen maakt:
1.    Knoop een gesprek aan over iets luchtigs, zodat de ander zich op zijn/haar gemak voelt.
2.    Stel open vragen over wat u is opgevallen, zodat de ander kan vertellen.
3.    Oordelen helpt niet. Mensen zijn erg loyaal naar hun familie en vrienden. Probeer daarom niet negatief over hen te praten. Ook niet als u zelf boos wordt van wat u hoort. Richt u op de persoon voor u en vraag door.
4.    Blijf kalm als de ander tijdens het gesprek erg emotioneel wordt. Probeer hem of haar dan even af te leiden, bijvoorbeeld met een praktische vraag.
5.    Doe geen beloftes die u niet kunt waarmaken. Hoort u iets dat niet goed is? Beloof dan niet dat u iets geheim houdt, maar vraag of u de ander mag helpen.

De website ikvermoedhuiselijkgeweld.nl vertelt hoe u in actie kunt komen. U vindt er onder andere de signalen van ouderenmishandeling en tips om het gesprek aan te gaan. Voor advies en hulp kunt u bellen met Veilig Thuis via 0800-2000. Dat kan ook anoniem. U kunt er ook om advies vragen als u twijfelt of het wel om huiselijk geweld / ouderenmishandeling gaat. Bij vragen rondom mantelzorg kunt u ook contact opnemen met Stichting Welzijn Hattem. Zij zijn bereikbaar op maandag tot en met donderdag van 9 tot 12 uur op telefoonnummer (038) 443 28 81 of via info@swhattem.nl.

*) De genoemde namen en situatie in dit artikel zijn gefingeerd.